Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowuje zmiany w szkolnictwie branżowym, które mają wejść w życie 1 września 2026 r. Resort skierował do konsultacji projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego. Dokument przewiduje uruchomienie kształcenia w 11 nowych profesjach, które odpowiadają na prognozowane potrzeby rynku pracy i kierunki rozwoju gospodarki.

Decyzje o rozszerzeniu oferty edukacyjnej poprzedziły wieloletnie analizy danych i badania prognostyczne. Jak wyjaśnia prof. Robert Pater z Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego, który od 2020 r. kieruje zespołem opracowującym coroczne prognozy dla resortu, eksperci analizują dostępne dane administracyjne, w tym informacje publikowane przez Główny Urząd Statystyczny, który co trzy lata bada zapotrzebowanie rynku pracy według zawodów. Ponieważ statystyka ta nie obejmuje wszystkich grup zawodowych i nie daje pełnego obrazu zmian, badacze korzystają również z dużych zbiorów danych, takich jak internetowe oferty pracy czy ogłoszenia z urzędów pracy. – Dane te przetwarzamy i ekstrapolujemy w przyszłość, bo naszym celem jest stworzenie prognozy, która powie, jaki będzie rynek pracy za trzy do pięciu lat – w zależności od rodzaju szkoły branżowej – na który wejdą uczniowie rozpoczynający w niej naukę – tłumaczy ekspert.

W analizach uwzględniane są także planowane i realizowane inwestycje. Jako przykład prof. Robert Pater wskazał Centralny Port Komunikacyjny, którego budowa generuje zapotrzebowanie na specjalistów związanych z kolejnictwem i infrastrukturą transportową. Nie prognozuje się jednak liczby etatów w poszczególnych zawodach, lecz ich strategiczne znaczenie dla gospodarki. – Zdarza się, że zawód z niewielką liczbą miejsc pracy jest jednocześnie bardzo pożądany, np. automatyk. I chociaż liczba miejsc pracy dla automatyków będzie mniejsza niż dla sprzedawców czy kucharzy, to jednak będą bardzo potrzebni, bo ich umiejętności mają istotny wpływ na polski przemysł, jego innowacyjność i bieżącą działalność – podkreśla przedstawiciel IBE-PIB.

Elementem procesu jest także coroczne badanie delfickie, w którym uczestniczą eksperci branżowi i regionalni. Ich opinie pozwalają lepiej oszacować kierunki rozwoju poszczególnych sektorów i skalę przyszłego zapotrzebowania na konkretne kompetencje.

W najnowszych prognozach widoczny jest rosnący wpływ sztucznej inteligencji, choć w szkolnictwie branżowym przekłada się on głównie na zapotrzebowanie na specjalistów zajmujących się sterowaniem i obsługą zaawansowanych urządzeń. Wśród kluczowych obszarów wskazywane są technologie, energetyka i budownictwo, ale także opieka społeczna związana z procesem starzenia się społeczeństwa. Eksperci przewidują również wzrost zapotrzebowania na specjalistów z zakresu cyberbezpieczeństwa, dlatego w propozycji nowych zawodów znalazł się technik cyberbezpieczeństwa. Jednocześnie w ostatnich latach obserwowany jest spadek popytu na niektóre tradycyjne zawody rzemieślnicze, jak np. kaletnik czy introligator. – Nie przesądzałbym jednak o przestarzałości takich zawodów. Trudno znaleźć co prawda obecnie introligatora, bo książki są raczej oprawiane mechanicznie, ale jestem daleki od stwierdzenia, że te zawody nie będą potrzebne. Myślę, że w pewnym momencie takie jakościowe rzemiosło będzie znowu pożądane – ocenia prof. Robert Pater.

Wśród jedenastu nowych zawodów wskazanych przez resort znalazły się profesje z branży mechaniki precyzyjnej, takie jak monter optoelektroniki, technik optoelektroniki i technik optyki okularowej. W obszarze ogrodnictwa zaproponowano zawody agroogrodnika, asystenta florystycznego, ogrodnika terenów zieleni, technika aranżacji florystycznych oraz technika architektury krajobrazu i arborystyki. W branży teleinformatycznej przewidziano kształcenie w zawodzie technika cyberbezpieczeństwa.

fot. freepik.com
oprac. /kp/