Sejm skierował do dalszych prac rządowy projekt ustawy regulującej status Wojewódzkich Zespołów Koordynacji ds. polityki umiejętności. Nowe przepisy mają na stałe wprowadzić do systemu prawnego rozwiązania, które dotychczas funkcjonowały w formule pilotażu w ramach Krajowego Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności. Celem projektu jest uporządkowanie zasad współpracy pomiędzy samorządami województw a instytucjami rynku pracy i edukacji oraz wzmocnienie wpływu regionów na kształt oferty kształcenia, tak aby lepiej odpowiadała ona potrzebom lokalnych rynków pracy.

Ustawa określa prawa i obowiązki samorządów województw w zakresie koordynacji polityki umiejętności oraz nadaje trwały status prawny Wojewódzkim Zespołom Koordynacji. Organy te mają pełnić funkcję opiniodawczo-doradczą dla zarządów województw i przejąć od wojewódzkich rad rynku pracy kompetencje dotyczące opiniowania zasadności kształcenia w określonych zawodach. Opinia WZK będzie obowiązkowym załącznikiem do wniosków o uruchomienie nowych kierunków kształcenia, prowadzenie eksperymentów pedagogicznych czy wpis do ewidencji szkół i placówek. Projekt realizuje kamień milowy „Kadry dla nowoczesnej gospodarki: poprawa dopasowania umiejętności i kwalifikacji do wymogów rynku pracy” przewidziany w KPO, który zgodnie z harmonogramem powinien zostać wdrożony do kwietnia 2026 r.

Środki na realizację zadań i obsługę WZK w drugiej połowie 2026 r. zostały zabezpieczone w rezerwie celowej budżetu państwa. Po 2026 r. finansowanie ma odbywać się w formie corocznej dotacji celowej dla samorządów województw, również z rezerwy celowej budżetu państwa. Łączny limit dotacji wyniesie 12,8 mln zł rocznie, przy czym w tym roku rzekazana zostanie połowa tej kwoty. Projekt zakłada, że ustawa wejdzie w życie 1 lipca 2026 r., natomiast część przepisów zacznie obowiązywać od 1 kwietnia 2026 r.

Pierwsze czytanie projektu odbyło się na wspólnym posiedzeniu sejmowych komisji edukacji i nauki oraz samorządu terytorialnego i polityki regionalnej. Komisje przyjęły projekt jednogłośnie i zarekomendowały jego uchwalenie z poprawkami redakcyjno-legislacyjnymi. Podczas debaty plenarnej poseł sprawozdawca Wiesław Różyński wskazał, że prace legislacyjne trwają od lipca 2025 r. i znajdują się w decydującej fazie. Podkreślił, że przyjęcie ustawy do końca pierwszego kwartału 2026 r. jest warunkiem zagwarantowania wypłaty kolejnych transz środków z KPO oraz zapewnienia sprawnego funkcjonowania systemu koordynacji polityki umiejętności w regionach.

Większość klubów parlamentarnych zadeklarowała poparcie dla dalszych prac nad projektem. Przedstawicielka Prawa i Sprawiedliwości Marzena Machałek zaznaczyła, że jej klub nie sprzeciwia się ustawie. – Jej założenia, koncepcje i cele są wypracowane w znacznej części przez poprzedni rząd, bo dla nas poprawa dopasowania umiejętności i kwalifikacji do wymogów rynku pracy jest niezbędna – wskazała. Jednocześnie wyraziła wątpliwości co do trybu procedowania projektu, wskazując, że prace nad nim mogły zostać przeprowadzone wcześniej. Iwona Krawczyk z Koalicji Obywatelskiej oceniła, że nadanie WZK trwałego statusu prawnego stanowi odpowiedź na rosnące wyzwania związane z rynkiem pracy i rozwojem kompetencji w regionach oraz wzmacnia dialog społeczny z udziałem partnerów gospodarczych i społecznych. Wiesław Różyński z PSL-Trzeciej Drogi podkreślił znaczenie lepszego dopasowania oferty edukacyjnej, w tym kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego i edukacji dorosłych, do realnych potrzeb regionalnych rynków pracy, szczególnie w warunkach szybkich zmian technologicznych. Dorota Olko z Lewicy zwróciła uwagę, że projekt formalizuje w systemie prawnym instytucje, które już funkcjonują i przynoszą efekty. Żaneta Cwalina-Śliwowska z Centrum wskazała, że ustawa porządkuje dotychczas rozproszony system oraz ma znaczenie dla wiarygodnego rozliczenia środków z KPO. Klub Polski 2050 również zapowiedział poparcie, argumentując, że realizacja kamieni milowych jest warunkiem uzyskania środków z planu odbudowy.

Przeciwko projektowi opowiedział się klub Konfederacji. – Ten projekt, zamiast realnie poprawić dopasowanie edukacji do rynku pracy, ryzykuje, i to bardzo ryzykuje: przerośniętą biurokracją, politycznym wpływem na edukację zawodową, spowolnieniem decyzji, mnożeniem struktur i brakiem realnej odpowiedzialności za efekty – ocenił poseł Ryszard Wilk. Dodał, że jest to „kolejny przykład, jak państwo polskie traci prostotę, efektywność i zdrowy rozsądek w imię wypełniania kolejnych zobowiązań KPO, aby móc sięgnąć po kredyt”.

Ustawa ma na celu trwałe wpisanie do systemu prawnego WZK, które już działają w formule pilotażu, oraz zapewnienie im stabilnego finansowania na okres dziesięciu lat, do 2035 r. Po tym czasie przewidziana jest ewaluacja funkcjonowania zespołów i ewentualna nowelizacja ustawy.

fot. freepik.com.
oprac. /kp/