22 kwietnia na całym świecie obchodzony jest Earth Day, czyli Dzień Ziemi – największe międzynarodowe święto poświęcone ochronie środowiska naturalnego. Tego samego dnia Organizacja Narodów Zjednoczonych ustanowiła także Międzynarodowy Dzień Matki Ziemi, podkreślając globalne znaczenie troski o planetę i odpowiedzialności człowieka za stan środowiska. Coroczne obchody mają na celu zwiększanie świadomości ekologicznej, promowanie działań na rzecz ochrony przyrody i zachęcanie do życia w większej harmonii z naturą.

Początki Dnia Ziemi sięgają 1970 r., kiedy inicjatywę jego ustanowienia podjął amerykański senator Gaylorda Nelsona. Impulsem do działania była katastrofa ekologiczna z 1969 r., kiedy w wyniku awarii platformy wiertniczej u wybrzeży Stanów Zjednoczonych do oceanu przedostały się setki tysięcy galonów ropy naftowej. Skażenie środowiska doprowadziło do śmierci tysięcy ptaków, delfinów i innych zwierząt morskich oraz spowodowało długotrwałe zniszczenia w ekosystemie. Wydarzenie to zwróciło uwagę opinii publicznej na skalę zagrożeń środowiskowych i potrzebę systemowych działań w zakresie ochrony przyrody.

Pierwsze obchody Dnia Ziemi odbyły się 22 kwietnia 1970 r. i zgromadziły miliony uczestników w Stanach Zjednoczonych. Wkrótce potem powołano Amerykańską Agencję Ochrony Środowiska, a także przyjęto szereg przepisów mających chronić zagrożone gatunki i ograniczać zanieczyszczenie środowiska. Z biegiem lat idea święta rozprzestrzeniła się na kolejne kraje i dziś wydarzenia związane z Dniem Ziemi odbywają się niemal na całym świecie.

Obchody są okazją do refleksji nad kondycją planety i nad wpływem działalności człowieka na środowisko naturalne. Każdego roku wydarzeniu towarzyszy inne hasło przewodnie. W 2026 r. brzmi ono „Nasza Moc. Nasza Planeta” i podkreśla znaczenie zaangażowania społecznego w działania na rzecz ochrony środowiska. Organizatorzy zwracają uwagę, że realne zmiany w dużej mierze zależą od codziennych decyzji podejmowanych przez społeczności lokalne, edukatorów, pracowników czy rodziny. Wspólne działania mogą wspierać ochronę miejsc, w których żyjemy i pracujemy, niezależnie od zmian politycznych czy gospodarczych.

W wielu krajach Dzień Ziemi wiąże się z licznymi inicjatywami edukacyjnymi i społecznymi. Organizowane są konferencje, warsztaty, wydarzenia plenerowe oraz akcje sprzątania terenów zielonych i przestrzeni publicznych. W Polsce właśnie 22 kwietnia rozpoczyna się kolejna edycja ogólnopolskiej akcji Sprzątanie świata – Polska koordynowanej przez Fundację Nasza Ziemia. W 2026 r. inicjatywa startuje po raz 33.

Akcja potrwa od wiosny aż do wielkiego finału zaplanowanego na trzeci weekend września, który w tym roku przypada w dniach 18–20 września. W tym czasie wolontariusze, szkoły, instytucje, firmy oraz mieszkańcy wielu miejscowości wyruszą do lasów, nad rzeki, jeziora i w tereny miejskie, aby wspólnie usuwać zalegające odpady. Najważniejszym celem przedsięwzięcia nie jest jednak samo sprzątanie, lecz edukacja i promowanie postawy odpowiedzialności za środowisko oraz ograniczanie zjawiska zaśmiecania przestrzeni publicznej.

Polska edycja akcji nawiązuje do międzynarodowej inicjatywy Clean Up the World, której początki sięgają Australii. Pomysł narodził się w 1989 r. z inicjatywy australijskiego żeglarza i przedsiębiorcy Iana Kiernana, który rozpoczął sprzątanie zatoki w Sydney, a kilka lat później rozszerzył ideę na skalę globalną. Dziś w działaniach tych uczestniczą miliony wolontariuszy na całym świecie przy wsparciu UN Environment Programme, programu środowiskowego ONZ.

Idea została przeniesiona do Polski w 1994 r. przez Mirę Stanisławską‑Meysztowicz, która zainspirowana australijską inicjatywą zapoczątkowała akcję Sprzątanie świata – Polska. Od tamtej pory w przedsięwzięciu wzięły udział miliony uczestników, a jego najważniejszym elementem pozostaje edukacja ekologiczna, szczególnie wśród dzieci i młodzieży. Organizatorzy podkreślają, że kluczowe jest kształtowanie postawy odpowiedzialności za środowisko oraz budowanie społecznej świadomości, że najskuteczniejszą formą ochrony przyrody jest zapobieganie powstawaniu odpadów i ich właściwa segregacja.

Już teraz można zarejestrować swoją akcję na stronie www.sprzatanieswiata.pl i dołączyć do 25-milionowej społeczności największej inicjatywy na rzecz nieśmiecenia w Polce.

fot. freepik.com
oprac. /kp/