Sztuczna inteligencja w firmach miało przynieść wzrost efektywności i odciążenie pracowników, jednak najnowsze badania pokazują, że skutki cyfryzacji są bardziej złożone. Okazuje się, że częste korzystanie z narzędzi AI może wpływać nie tylko na sposób wykonywania obowiązków, ale także na relacje w zespołach i więź z organizacją.

Osoby używające sztucznej inteligencji niemal codziennie rzadziej deklarują silne poczucie przynależności do zespołu niż pracownicy korzystający z niej sporadycznie – wynika z badania ADP Reasearch „Workers Sentiment Survey”. W pierwszej grupie wysoką więź z zespołem odczuwa 21% respondentów, podczas gdy wśród osób sięgających po AI nieregularnie odsetek ten wynosi 33%. Podobne różnice widać w ocenie własnej produktywności. Jedynie 16% regularnych użytkowników AI uważa się za produktywnych wobec 22% pracowników rzadko korzystających z tej technologii. Jednocześnie 30% osób pracujących ze sztuczną inteligencją niemal każdego dnia rozważa zmianę pracy, podczas gdy w grupie mającej z nią sporadyczny kontakt taką deklarację składa 13% badanych.

Autorzy badania podkreślają, że wyniki te stanowią wyzwanie dla działów HR odpowiedzialnych za budowanie zaangażowania pracowników. Jak zwraca uwagę Anna Barbachowska, dyrektorka HR w ADP Polska, częste korzystanie z modeli językowych może ograniczać bezpośrednią komunikację między pracownikami i osłabiać poczucie bycia zauważonym oraz docenionym. – Brak takiego komunikacji i feedbacku może podkopywać pewność siebie oraz wiarę we własne umiejętności. Różne badania, w tym także prowadzone co roku przez ADP „People at work”, pokazują, że poczucie zgrania z zespołem jest ważnym elementem budującym zadowolenie z pracy, zaangażowanie i chęć zostania na dłużej w firmie. Według naszego badania połowa osób dobrze oceniających swój zespół jednocześnie deklaruje pełne zaangażowanie w pracę, podczas gdy wśród osób niezadowolonych ze współpracowników to zaledwie 10%. Przed działami HR stoi więc wyzwanie polegające na stworzeniu takiego modelu korzystania z AI, który będzie wspierał nie tylko efektywność, ale też trwałość zespołów – wskazuje ekspertka.

Badanie rzuca również nowe światło na postrzeganie efektywności pracy z wykorzystaniem AI. Mimo że część pracowników deklaruje wysoką motywację i zaangażowanie, nie zawsze przekłada się to na subiektywne poczucie produktywności. Zdaniem Anny Barbachowskiej może to wynikać z konieczności zmiany dotychczasowych schematów pracy. – Pracownicy zaczynają pracować z AI, mając w głowie dawne schematy: przekonanie, że wykonanie takiego zadania zajmuje tyle i tyle czasu i składa się z pewnych etapów. Zmiana sprawia, że przez pewien czas pracownicy czują się nieswojo, zwłaszcza jeśli uwolniony czas nie został przekierowany na inne zadania. Zwróćmy też uwagę, że AI nie zawsze daje poczucie oszczędności czasu i wysiłku. Praca z LLM-ami to przecież pisanie szczegółowych promptów i ich poprawianie dla osiągnięcia rezultatów, o jakie nam chodzi. Gdy się pracuje z nowym narzędziem, to może stwarzać wręcz poczucie irytacji i straty czasu, a na końcu wrażenie, że efekt nie jest w pełni naszą zasługą – tłumaczy przedstawicielka ADP Polska

A co jest przyczyną różnicy w deklaracjach dotyczących chęci odejścia z pracy między osobami często korzystającymi z AI a tymi, które mają z nią niewielki kontakt? Może to być związane zarówno z obawami o przyszłość stanowisk pracy, jak i z przekonaniem, że nowe kompetencje można lepiej wykorzystać w innych organizacjach. Zjawisko to jest szczególnie widoczne wśród pracowników umysłowych, dla których rozwój technologii oznacza szybkie zmiany wymagań rynkowych. – To trudny moment dla liderów, ale i działów HR, bo AI stale przynosi nowe zawirowania w pracy i na rynkach. Z pewnością włączenie sztucznej inteligencji do codzienności firmy powinno wiązać się z uważnością, prowadzić do głębszego przeorganizowania pracy i priorytetów, a przede wszystkim szkoleń pracowników. Wiemy już, że AI potrafi podnosić efektywność, ale też prowadzić do pustych przebiegów czy zabierać poczucie sprawczości. Warto szczególnie zwrócić uwagę na odpowiedzialne korzystanie z AI i kontrolę. Mieliśmy dość przykładów na to, że brak kontroli nad pracą z AI może skutkować błędami merytorycznymi, wyciekiem danych lub sankcjami prawnymi – podsumowuje Anna Barbachowska.

fot. unsplash.com
oprac. /kp/