Fundacja Share the Care uruchomiła internetowy kalkulator, który ma ułatwić rodzicom orientację w przepisach dotyczących urlopów przysługujących ojcom po narodzinach dziecka. Narzędzie dostępne na stronie Tatakiedyurlop.pl pozwala sprawdzić terminy wykorzystania urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego oraz wskazuje, jakie dokumenty należy złożyć pracodawcy. Inicjatywa ma zwiększyć świadomość rodziców, ponieważ oba świadczenia są nadal często ze sobą mylone, co prowadzi do niewykorzystania części przysługujących uprawnień. – Ten prosty kalkulator pomoże rodzicom zrozumieć zawiłości w prawie oraz wykorzystać i zaplanować czas z rodziną, żeby korzystali na tym i mama, która może wrócić do aktywności zawodowej, i tata, który może budować relacje z dzieckiem – tłumaczy Małgorzata Adamowicz z Fundacji Share the Care.

Korzystanie z kalkulatora polega na wpisaniu daty urodzenia dziecka. Na tej podstawie system wylicza, do kiedy ojciec może skorzystać z urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego. Na stronie zamieszczono również najważniejsze informacje dotyczące zasad korzystania z obu świadczeń oraz wymaganych formalności.

– O ile świadomość urlopów dla mam jest, bo te świadczenia są z nami od zawsze, o tyle te dla tatów wciąż wydają się nowe i wciąż się mylą. Kalkulator urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego może nam pomóc ograniczać błędy. Mamy tam wyszczególnione dwa różne świadczenia, więc już tym podnosimy świadomość, że urlop ojcowski i rodzicielski to nie to samo – podkreśla Marzena Pilarz-Herzyk, prawniczka i autorka bloga „Mama Prawniczka”.

Z danych Fundacji Share the Care wynika, że część ojców nie korzysta z przysługujących im urlopów lub dowiaduje się o nich zbyt późno. Kampania „Tata, kiedy urlop” ma zachęcać mężczyzn do poznania swoich praw i wykorzystywania dostępnych świadczeń. Organizacja zwraca uwagę, że czas spędzony z dzieckiem w pierwszych miesiącach życia sprzyja budowaniu więzi rodzinnych i pozwala aktywnie uczestniczyć w jego rozwoju.

Zmiany wprowadzone do Kodeksu pracy w 2023 r. w związku z wdrożeniem unijnej dyrektywy work-life balance wydłużyły wymiar urlopu rodzicielskiego do 41 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka i do 43 tygodni przy porodzie mnogim. Dziewięć tygodni z tego okresu stanowi nieprzenoszalną część urlopu przeznaczoną wyłącznie dla każdego z rodziców, co oznacza, że ojciec nie może przekazać tego uprawnienia matce.

Statystyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazują, że liczba ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego rośnie. W 2022 r. z tego rozwiązania skorzystało 3,7 tys. mężczyzn, natomiast pod koniec 2025 r. było ich już 57 tys., co stanowiło 24% osób uprawnionych. W pierwszej połowie 2026 r. z urlopu rodzicielskiego skorzystało już niemal 33 tys. ojców.

Niezależnie od urlopu rodzicielskiego ojcom przysługuje również dwutygodniowy urlop ojcowski. Może on zostać wykorzystany jednorazowo lub w dwóch tygodniowych częściach, jednak należy z niego skorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia. Wniosek do pracodawcy trzeba złożyć co najmniej siedem dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. – Martwi nas to, że spada odsetek ojców na urlopach ojcowskich. W 2025 r. skorzystało z nich 58% ojców, natomiast rok wcześniej 64%, mimo że jest to urlop w 100% płatny. To kolejny argument za tym, że jest wiele niejasności odnośnie do urlopów dla ojców – zwraca uwagę Małgorzata Adamowicz.

Na potrzebę lepszego informowania rodziców wskazują również przedstawiciele pracodawców. – Z jednej strony przepisy są jednoznaczne, czyli mamy dwutygodniowy urlop ojcowski do 12. miesiąca życia dziecka, z drugiej – urlop rodzicielski, w szczególności ojcowie mogą korzystać z nieprzenoszalnych dziewięciu tygodni. Natomiast jeżeli wejdziemy w szczegóły, to te regulacje mogą być bardziej skomplikowane w odbiorze, szczególnie przez samych pracowników, ale sporadycznie mamy też informację od działów zajmujących się kadrami i płacami w firmach, że również one mają pewne problemy z zastosowaniem tych przepisów – wskazuje Robert Lisicki, dyrektor Departamentu Pracy w Konfederacji Lewiatan.

Fundacja Share the Care zachęca samorządy do włączenia się w kampanię „Tata, kiedy urlop”. Organizacja przekonuje, że lokalne władze dzięki kontaktowi z przyszłymi i obecnymi rodzicami za pośrednictwem żłobków, placówek medycznych czy własnych kanałów informacyjnych mogą skutecznie promować wiedzę o przysługujących urlopach i wspierać budowanie partnerskiego modelu rodziny.

Czytaj także: Tata w pracy i w domu. Rynek pracy dostosowuje się do nowej rzeczywistości

fot. magnific.com
oprac. /kp/