Przewlekły stres stał się powszechnym doświadczeniem wielu pracowników w Polsce i coraz częściej prowadzi do wypalenia zawodowego oraz problemów zdrowotnych. Eksperci zwracają uwagę, że długotrwałe napięcie psychiczne nie tylko pogarsza samopoczucie, ale wpływa również na funkcjonowanie całego organizmu. Podwyższony poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu, może przyczyniać się do rozwoju chorób metabolicznych i sercowo-naczyniowych oraz schorzeń o podłożu autoimmunologicznym.

Wypalenie zawodowe dotyka znacznej części pracujących Polaków. Raport „Polacy na granicy wypalenia zawodowego” UCE Research i platformy ePsycholodzy.pl wskazywał, że już w 2024 r. ponad 78% aktywnych zawodowo osób zauważyło u siebie przynajmniej jeden z jego objawów. Światowa Organizacja Zdrowia definiuje wypalenie jako reakcję organizmu na chroniczny stres związany z pracą. Inne badania – „Bezpieczeństwo pracy w Polsce 2025” Koalicji Bezpieczni w Pracy – pokazują, że poziom stresu w miejscu pracy jest dziś wyższy niż przed kilkoma laty. Wysoką częstotliwość odczuwania stresu deklaruje 46% pracowników i 52% osób zarządzających, a w każdej z tych grup po 15% respondentów przyznaje, że napięcie towarzyszy im niemal nieustannie. Najczęściej wskazywanymi przyczynami są nadmiar obowiązków, presja czasu i duża odpowiedzialność zawodowa.

Badania naukowe prowadzone na Uniwersytecie Carnegie Mellon wykazały, że przewlekły stres osłabia zdolność organizmu do regulowania stanów zapalnych, co zwiększa ryzyko wielu chorób. Długotrwale podwyższony poziom kortyzolu zaburza też metabolizm i sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicy brzucha, co może prowadzić do cukrzycy typu drugiego, nadciśnienia i problemów z układem krążenia. – Stres powoduje nie tylko zaburzenia psychiczne, ale też zdecydowanie wpływa na naszą biologię, regulację hormonalną, odporność i insulinooporność – wskazuje dr n. med. Magdalena Cubała-Kucharska, propagatorka medycyny funkcjonalnej. – Przewlekle podniesiony hormon stresu wpływa na autoimmunologię, czasami np. sprzyjając chorobie Hashimoto. Wpływa na bóle całego ciała znane pod nazwą fibromialgia, ale także na zapalenia stawów, nawet na osłabienie odporności. U kobiet może powodować zespół policystycznych jajników, u mężczyzn zaburzenia wzwodu i zaburzenia płodności – dodaje.

Lekarka podkreśla, że wypalenie zawodowe objawia się nie tylko zmęczeniem, ale zespołem symptomów obejmujących wyczerpanie emocjonalne, spadek motywacji, trudności z koncentracją oraz negatywne nastawienie do pracy i współpracowników. Często towarzyszy mu obniżone poczucie własnej skuteczności oraz różnego rodzaju objawy fizyczne, takie jak bezsenność, bóle głowy czy problemy żołądkowe. Skrajnym przykładem konsekwencji przepracowania jest opisywane w Japonii zjawisko śmierci z przepracowania, określane jako karōshi.

Raport „Zdrowie psychiczne Polaków – statystyki zdrowia psychicznego (stan na 2026)” Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk pokazuje, że 40% Polaków śpi średnio mniej niż siedem godzin na dobę, a problemy z bezsennością częściej dotyczą kobiet (41%) niż mężczyzn (30%). Jednym z czynników pogarszających jakość snu jest korzystanie ze smartfonów przed snem i nadmierna ekspozycja na niebieskie światło. 80% Polaków korzysta ze smartfona w sypialni, co jest jednym z najwyższych wyników w Europie.

– To, co możemy zrobić, to przywrócić zegar biologiczny, ustalić pewne codzienne rytuały, takie jak odpowiednie zachowanie się po przebudzeniu, jedzenie posiłków o stałych porach, bez towarzyszącego temu napięcia. Ważne są stałe spacery, mimo że pogoda nie zawsze im sprzyja. Mały ruch oraz rytuały związane z zasypianiem to już jest rzecz, która może nam bardzo pomóc. Trzeba znaleźć chwilę dla siebie i wypracować właściwy rytm dnia – radzi dr n. med. Magdalena Cubała-Kucharska.

fot. freepik.com
oprac. /kp/